Onderzoeksmethoden die je onderzoeksvragen verbeteren
Welke vragen leiden tot dieper inzicht? Leer verschillende onderzoeksmethoden kennen en wanneer je ze inzet voor betere resultaten.
De kunst van het goeie vraag stellen
Je bent waarschijnlijk wel eens vastgelopen in een gesprek. Je wilt iets dieper begrijpen, maar je vragen leveren niet op wat je ervan verwacht. Dit gebeurt meer dan je denkt. Het verschil zit in de methode.
Een goede onderzoeksvraag is als een kompas voor je onderzoek. Ze bepaalt welke informatie je verzamelt, hoe je die analyseert, en wat je uiteindelijk ontdekt. Met de juiste methode verandert je vraag van vaag in scherp, van algemeen in specifiek. Dit artikel helpt je daar doorheen.
Waarom dit belangrijk is
- Beter geformuleerde vragen sparen tijd en energie
- Je ontdekt dieper inzicht met minder zoeken
- Je resultaten worden concreet en bruikbaar
Vijf onderzoeksmethoden die het verschil maken
Niet elke methode werkt even goed voor elke vraag. Je moet weten welke je wanneer inzet. Hieronder staan vijf methoden die je onderzoeksvragen aanzienlijk kunnen verbeteren.
SCAMPER-methode
Vraag jezelf af: wat kan ik vervangen, combineren, aanpassen, gebruiken, elimineren of omgekeerd doen? Deze methode breidt je onderzoeksvraag uit door vanuit verschillende invalshoeken te denken.
Voor: Innovatie & ontwerp5 Why-techniek
Vraag vijf keer achter elkaar ‘waarom’ tot je de kernvraag hebt bereikt. Dit helpt je van symptoom naar oorzaak te gaan. Veel dieper onderzoek begint eigenlijk met een veel fundamentalere vraag dan je dacht.
Voor: ProbleemanalyseDivergent denken
Brainstorm zonder direct kritisch te zijn. Verzamel eerst zoveel mogelijk mogelijke vragen en perspectief. Pas daarna selecteer je de meest waardevolle. Dit leidt tot onverwachte inzichten.
Voor: Creatieve verkenningLaddering-methode
Begin met concrete vragen en werk omhoog naar abstractere vragen. Of andersom: begin met grote vragen en werk naar details. Dit helpt je vraagstelling op meerdere niveaus uit te werken.
Voor: Conceptueel denkenContrastmethode
Vergelijk je onderzoeksvraag met tegengestelde situaties. Wat is anders als je het omgekeerde zou doen? Dit werkt verrassend goed om verborgen aannames bloot te leggen.
Voor: Kritische analyseHoe je deze methoden in de praktijk toepast
De theorie is mooi, maar hoe ziet dit er eigenlijk uit in je dagelijks onderzoek? Laten we concreet worden.
Stel je hebt een onderzoeksvraag: “Waarom kopen klanten minder producten?” Dit is veel te breed. Met de 5 Why-techniek ga je dieper. Waarom kopen ze minder? Misschien omdat ze niet weten wat ze nodig hebben. Waarom weten ze dat niet? Wellicht omdat je communicatie onduidelijk is. Waarom is die onduidelijk? Mogelijk omdat je het in te technische termen uitleg. Nou, dan wordt je echte onderzoeksvraag: “Welke vereenvoudigde communicatiestrategie zorgt ervoor dat klanten beter begrijpen welke producten ze nodig hebben?”
Zie je het verschil? De eerste vraag was onbeantwoordbaar. De tweede is onderzoekbaar en actionabel. Dit is wat deze methoden voor je doen.
Een simpel raamwerk om je vragen te verbeteren
Volg deze stappen en je onderzoeksvragen worden veel sterker.
Schrijf je huidige vraag op
Zet op papier wat je nu onderzoeken wilt. Hoe vaag of algemeen ook. Dit is je startpunt.
Kies een passende methode
Welk soort vraag heb je? Een innovatievraag? Probleemanalyse? Kies de methode die erbij past.
Werk door alle varianten
Pas je methode toe. Vraag jezelf alle relevante vervolgvragen. Schrijf alles op, zonder te filteren.
Selecteer je kernvraag
Welke vraag uit al je varianten is het meest onderzoekbaar en waardevol? Dat wordt je nieuwe startpunt.
Test je vraag in gesprekken
Deel je vraag met collega’s of interessenten. Snapt iedereen wat je vraagt? Gaat het gesprek goed? Aanpassingen nodig?
“De kwaliteit van je antwoorden hangt volledig af van de kwaliteit van je vragen. Een slecht gestelde vraag leidt tot zinloze informatie. Een goed gestelde vraag opent deuren.”
â Een ervaren onderzoeker
Praktische tips voor je volgende onderzoek
Je hoeft niet perfect te zijn. Begin met waar je nu bent. Veel onderzoekers merken dat ze na drie à vier keer dit raamwerk te gebruiken veel natuurlijker goede vragen formuleren.
- Combineer methodes: Je hoeft je niet aan één methode vast te houden. Soms werkt een combinatie van 5 Why en SCAMPER beter dan elk afzonderlijk.
- Schrijf altijd op: Gedachten verdwijnen. Een notitieblok of digitaal document houdt je onderzoeksproces vast. Dit helpt later als je je denken wilt volgen.
- Betrek anderen: Deel je vragen met mensen uit je team. Hun inbreng onthult blinde vlekken in je denken. Dit kan pijnlijk zijn, maar het helpt enorm.
- Herhaald je process: Nadat je eerste onderzoeksresultaten hebt, kan je nieuwe vragen ontdekken. Dit is normaal. Het onderzoeken is iteratief.
Je bent nu klaar voor betere onderzoeksvragen
Je hebt nu vijf methodes geleerd om je onderzoeksvragen te verbeteren. Je weet hoe je van vaag naar specifiek gaat. Je begrijpt waarom dit werkt en hoe je het in de praktijk toepast.
Het enige dat nu overblijft is dit gaan doen. Pak je volgende onderzoeksvraag en werk ermee. Je zult verbaasd zijn hoe snel je betere resultaten ziet. De kunst zit in het feit dat beter onderzoeken begint met beter vragen. En dat kan je leren.
Wil je meer leren over vraagstelling en nieuwsgierigheid?
Ontdek meer artikelen
Opmerking over dit artikel
Dit artikel biedt informatie over verschillende onderzoeksmethoden en vraagstellingstechnieken voor educatieve doeleinden. De methodes beschreven hier zijn gebaseerd op gevestigde onderzoeksbeginselen. De werkelijke resultaten van het toepassen van deze methodes kunnen variëren afhankelijk van je specifieke context, onderzoeksdomein en toepassing. We raden aan om deze methodes aan te passen aan je eigen situatie en waar nodig advies in te winnen van vakexperts in je veld.